Dlaczego wyznaczanie celów nie działa?

Rozważmy taką sytuację. Właśnie przyleciałeś do Nowego Jorku i wychodzisz z terminala, wołasz żółtą taksówkę, wsiadasz do niej i siedzisz. Chcesz dojechać do Central Parku ale nic nie mówisz. Co zrobi kierowca? Prawdopodobnie odwróci się do ciebie i zapyta „Dokąd?”. A jeśli nie? Nie wie przecież gdzie chcesz jechać.
Tak samo jest w Twoim życiu – jeśli chcesz gdzieś być, musisz wiedzieć gdzie chcesz być, inaczej tam nie trafisz 🙂 Tyle wystarczy na początek – taksówkarz już dobrze wie jak tam trafić…

Celuj w księżyc. Nawet jeśli nie trafisz, wylądujesz wśród gwiazd.
Les Brown

Les Brown to wielka postać sceny rozwoju, znakomity, charyzmatyczny mówca. Miałem przyjemność słuchać i oglądać jego przemówienia na stadionie w Poznaniu w 2015 roku. Występował tam m.in. z Nickiem Vuiciciem – człowiekiem bez rąk i nóg, znanym m.in. z filmu „Cyrk Motyli”.

Życie Lesa Browna jest niczym gotowy scenariusz filmu. Pochodzi z rodziny adopcyjnej. W szkole podstawowej uznano go za opóźnionego umysłowo. Wiele lat zmagał się z trudnościami.
Wyszedł m.in. z choroby nowotworowej z przerzutami i przeszedł operację na otwartym sercu.
Nigdy się nie poddał. Zdaniem Browna – aby przejść przez najtrudniejsze chwile trzeba uzbroić się mentalnie, otaczać się wspierającymi osobami oraz mieć CEL.

Znaczenie Wyznaczania Celów

Wracając jednak do Do Nowego Jorku – jeszcze tam nie dotarłem ale z pewnością przejażdżka yellow cab (żółtą taksówką) jest na mojej liście do zrobienia (może nie do końca celów ale na liście “fajnie byłoby”). Na ten moment to co istotne – nie wszyscy jednak jeżdżą taksówkami.

Dlatego porównajmy sytuację w taksówce z innym scenariuszem: wsiadasz do losowego autobusu po wyjściu z lotniska. Jedziesz tam, gdzie kierowca Cię zabierze, mając niewielki wpływ na trasę. Podobnie jest z życiem – jeśli nie wyznaczysz sobie celu, realizujesz cele innych.

Jeśli nie ustalisz swojego celu, zawsze będziesz pracować na cel kogoś innego.
Brian Tracy

To nie znaczy, że pracując dla kogoś innego, dryfujesz bez celu. Po prostu korzystnie mieć swoje własne aspiracje w ramach organizacji, w której pracujesz. Posiadanie celów sprawia, że jesteś pewny siebie i konsekwentny, co może zostać zauważone i prowadzić do rozwoju i awansu.

Jednakże, nie posiadając żadnych celów w organizacji (np. na jakim stanowisku chcesz być za rok, jakie konkretnie umiejętności chcesz rozwinąć, jak wiele czynności chcesz wykonać, które konkretnie wpłyną na Twoje doświadczenie i wyniki) nie dajesz swojemu pracodawcy żadnych powodów by traktować cię perspektywicznie.

Co z tego będę miał – czyli korzyści z wyznaczania celów

Co jest obecne zwykle kiedy wyznaczamy sobie cele. Jak wyznaczanie celów wpływa na nasze życie, co można nazwać konkretną korzyścią.

„To, że jako istoty ludzkie jesteśmy wyjątkowi i jedyni w swoim rodzaju, wyróżnia nas spośród innych, nadając sens naszej egzystencji i wpływając w jednakowy sposób na naszą pracę twórczą, jak i na naszą zdolność do miłości. (…) Człowiek, który zda sobie sprawę z odpowiedzialności, jaką ma wobec innej ludzkiej istoty, która go kocha i z niecierpliwością wyczekuje jego powrotu, albo wobec jakiejś nieukończonej pracy, nigdy nie będzie zdolny odebrać sobie życia. Wie już, dlaczego żyje, a to pozwoli mu znieść to, jak żyje.”
Victor Frankl – Człowiek w poszukiwaniu sensu

Według Frankla, odnalezienie sensu w życiu było kluczowym czynnikiem przetrwania w obozach koncentracyjnych. Ci, którzy stracili wiarę w sens życia, byli bardziej podatni na depresję i utratę motywacji do życia, w konsekwencji częściej podupadali na zdrowiu i nie przeżywali. Natomiast ci, którzy odnaleźli sens – mieli życiowy cel – powrót do domu, do ukochanej, napisanie książki, otwarcie biznesu itp. cieszyli się lepszym zdrowiem.

Motywacja do działania
- Konkretne cele dostarczają silnego bodźca do działania – po prostu wiesz co chcesz i możesz działać jeśli nic już nie stoi na przeszkodzie.
- Nadają sens życiu – mając cel nie zastanawiasz się nad swoją niedolą czy stagnacją, w działaniu nie ma obecnych emocji o niskiej wibracji – sens zwiększa szansę realizacji celów
- Nowe opcje – kiedy zaczynasz układać cele, koncentrujesz się na nich, pojawiają się opcje, możliwości, nowe pomysły – jeśli tylko postawisz pierwszy krok – pojawia się motywacja
Kierunek
- Pomagają określić kierunek życiowy i zawodowy – pamiętasz żółtą taksówkę – Twój kierowca wie w jakim kierunku ma jechać.
- Służą jako punkt odniesienia do ustalania priorytetów i podejmowania decyzji – kiedy wiesz co chcesz, wiesz co jest w danym momencie ważne
Zwiększona efektywność
- Laserowy fokus i koncentracja biorą się z jasno określonych celów – dużo łatwiej skupić się na działaniu kiedy masz cel – jeśli nie wiesz – patrz cel :).
- Eliminują nieistotne czynniki, co zwiększa efektywność działania – po prostu.
Poczucie spełnienia
- Osiągnięcie celów dostarcza satysfakcji i spełnienia – tego po prostu trzeba doświadczyć.
- Wyznaczanie celów prowadzi do wzrostu samooceny i wiary w siebie – zwłaszcza wiele osiągnięć w dłuższej perspektywie czasowej – dzięki każdemu takiemu osiągnięciu jak cel zwyczajnie nabierasz przekonania o swojej skuteczności.

Badania nad wyznaczaniem celów

Dla niektórych to bardzo istotne, by pewna teoria miała pokrycie w przeprowadzonych badaniach przez naukowców. Wówczas uważają, że tak jest faktycznie. Na temat wyznaczania celów przeprowadzono wiele badań, m.in. na amerykańskich uczelniach:

Harvard Business School: Przeprowadzone badanie wykazało, że osoby, które wyznaczają sobie konkretne cele, mają większą skłonność do osiągania sukcesów zawodowych niż osoby, które nie określają swoich celów. W badaniu tym udowodniono również, że osoby, które regularnie monitorują swoje postępy w realizacji celów, osiągają lepsze wyniki niż te, które tego nie robią. 
Uniwersytet Kalifornijski w Los Angeles: W badaniu tym stwierdzono, że wyznaczanie celów może zmniejszać poziom stresu oraz zwiększać poczucie kontroli nad życiem. Badani uczestnicy, którzy określili sobie konkretny cel i opracowali plan działania, mieli znacznie niższy poziom stresu niż ci, którzy nie wyznaczyli sobie celów. 
Uniwersytet Rochester: twierdzi ze wyznaczanie sobie celów może zwiększyć motywację do działania poprzez zwiększenie poziomu dopaminy – neuroprzekaźnika związanego z uczuciem satysfakcji i nagrody. Wydaje się, że nawet małe osiągnięcia w realizacji celów mogą prowadzić do wydzielania większych ilości dopaminy, co z kolei wzmacnia chęć dalszego działania. 
Uniwersytet w Pensylwanii: wyznaczanie celów może być szczególnie skuteczne w przypadku osób starszych. Badani seniorzy, którzy wyznaczyli sobie cele, mieli lepsze zdrowie psychiczne i fizyczne oraz wykazywali większe poczucie satysfakcji z życia niż ci, którzy nie mieli wyraźnie określonych celów.

Dlaczego wyznaczanie celów czasem jednak nie działa

Wiemy już, że wyznaczanie celów przynosi wiele korzyści. Przynosi korzyści tym, którzy wiedzą, jak robić to skutecznie – to zdecydowanie zwolennicy wyznaczania celów. Jednakże, istnieją także przeciwnicy, którzy zwykle powtarzają, że cele nie działają. Co wpływa na takie podejście?

Źle sprecyzowany cel – cel powinien posiadać określone parametry – musi być wyraźny i dokładnie opisany i przede wszystkim atrakcyjny dla Ciebie. “Chcę schudnąć” – to nie cel. “Ważę 20 kilo mniej do końca 2024 roku” – już mieści się w pewnym standardzie 🙂 Aby zrobić to bardzo dobrze
- Użyj metody SMART: Cel ma być: Specyficzny, Mierzalny, Osiągalny, Realistyczny, Określony w czasie.
- Opisz rezultat zmysłowo (wyobraź sobie co czujesz, co widzisz, co robisz kiedy go osiągasz) – wtedy dla Twojego podświadomego umysłu jest atrakcyjny.
Nie jest wystarczająco ważny
- Jakie są Twoje wartości? Co jest dla Ciebie ważne w życiu? Jeśli chcesz schudnąć, to czy aby na pewno ZDROWIE?
  Jeśli cel nie będzie wystarczająco ważny – Twój podświadomy umysł “wie” co jest dla Ciebie bardziej ważne…
Nie wierzysz…
- Jakie są Twoje przekonania na temat zdrowia i osiągania pożądanego rezultatu wagowego? Jeśli nie jesteś przekonany, że możesz skutecznie schudnąć, to tego nie osiągniesz.
  Zidentyfikuj i przepracuj przekonania, które mogą Cię blokować.
GPS nie został włączony
- Każda nawigacja działa na podstawie ustalenia położenia obiektu. Prosta sprawa – jeśli nie wiesz gdzie jesteś obecnie – nie dojdziesz tam gdzie chcesz być. Możesz zastanowić się co do tej pory zrobiłeś w tym temacie, ile aktualnie ważysz, jakie masz wymiary – zapisać to by mieć punkt odniesienia.
Brak planu działania
- Wyznaczenie celu to mało – musisz sporządzić plan działania – a przynajmniej wiedzieć jaki jest pierwszy krok. Jeśli masz tylko tyle – kolejny i następny pojawią się w trakcie działania.
Brak monitorowania postępów
- Pańskie oko konia tuczy – powiedzenie stare jak świat ale ma zastosowanie w realizowaniu własnych celów – musisz doglądać także i swoją pracę by wiedzieć w którym miejscu jesteś, korygować co wymaga dopasowania do nowych warunków – które czasem się zmieniają.
  
  Monitorowanie postępów pomaga również podnieść poziom motywacji – zwykłe ustalenie tego co zostało do tej pory zrobione może naprawdę podnieść morale 🙂
Brak wsparcia
- Każda “Zosia Samosia” czasem potrzebuje spojrzenia z innej perspektywy, bo kiedy zakopie się we własnym umyśle nie zobaczy innych rozwiązań i możliwości, które mogłyby się pojawić gdyby ktoś zadał jej odpowiednie pytanie.
  
   Coaching to najlepsza forma wsparcia na całej ścieżce realizowania celów z prostej przyczyny – OKO NIE ZOBACZY SIEBIE SAMEGO – potrzebuje do tego przynajmniej lustra.
  Coach m.in. pracuje poprzez odzwierciedlanie tego co powie klient, co czasem diametralnie zmienia kierunek myślenia.
  
   Zapraszam więc do siebie na proces coachingowy – popracujemy razem nad Twoimi celami – będę wspierał Cię na drodze ich realizacji.
  
  Umów się ze mną teraz na bezpłatną, niezobowiązującą 30-minutową rozmowę coachingową, podczas której przedstawisz mi swoje zamierzenia. Razem ustalimy jak możemy wspólnie pracować.

Radzenie Sobie z Niepowodzeniami

Niepowodzenia to część drogi do celu. Warto być świadomym, że mogą się pojawić. To co pomoże w poradzeniu sobie z przeciwnościami, to odpowiedni MINDSET – uzbrojony i przygotowany umysł.

Trzeba być świadomym, że droga do celu jest raczej kręta i wyboista niż prostolinijna, chyba, że to wizyta w toalecie. Jak ze słynnej historii z T. Edisonem, że działająca żarówka była jego 1001 eksperymentem. Wcześniejsze 1000 to porażki.
Dobrze mieć Przekonanie, że porażki są częścią procesu i mogą prowadzić do nauki i rozwoju. Jak mawia jeden z moich mentorów są dwa rodzaje porażek – wewnętrzna i zewnętrzna. Lepiej mieć więcej tych zewnętrznych, bo wewnętrzne sprawiają, że zakopujesz się tylko w swoich własnych myślach obniżając tym samym samoocenę.
PLAN: Samo wyznaczenie celu to za mało – potrzebne jest także zaplanowanie pierwszych kroków 
potrzebny jest plan działania, przynajmniej na początku
STRATEGIA na porażkę: mądre pozytywne myślenie, analiza przyczyn, elastyczność w dostosowaniu celów – cele które sobie wyznaczysz mogą się zmieniać – ty je zmienisz bo będziesz musiał je dopasować do nowych, czasem znacznie lepszych okoliczności – bądź na to przygotowany i elastyczny

Podsumowując

Nawet najdalsza podróż zaczyna się od pierwszego kroku.
Lao Tzu

Małe dzieci kiedy stawiają pierwsze kroki często upadają, ale tak bardzo pragną chodzić i zdobywać miejsca jeszcze nieodkryte samodzielnie, że nie biorą do siebie swoich wielokrotnych porażek.
Wstają i idą dalej a jak się przewrócą i uderzą to popłaczą ale znów się podnoszą i dalej zasuwają.

Dorośli nie różnią się od dzieci w tym zakresie. Myślę, że czas to zauważyć i spojrzeć na siebie z szerszej perspektywy – bo od dzieci także wiele można się nauczyć – zwłaszcza w radzeniu sobie z porażkami.  

Tekst, który przeczytałeś pochodzi z jednego z odcinków nagrywanego przeze mnie podcastu “Czas na Życie Marzeń” – kiedy przygotowywałem się do nagrywania tego odcinka – miałem wrażenie, że zacząłem pisać doktorat z wyznaczania celów (dlatego ten odcinek póki co jest najdłuższy).

Myślałem, że nie dam rady nagrać go w terminie ale miałam cel wydać go konkretnie jak co tydzień na poniedziałek – cel osiągnąłem. Był skonkretyzowany, mierzalny, osiągalny, realistyczny, określony w czasie. A mógłbym ponieść porażkę, bo przecież mam przebogate doświadczenie w nierealizowaniu swoich celów. Dlatego bardzo dobrze wiem kiedy nie działają i co zrobić by zaczęły działać. Co więcej – wydanie tego podcastu, a potem opublikowanie wpisu na blogu, było dla mnie ważne 🙂

Podcast

Tekst powstał na podstawie transkrypcji odcinka podcastu “Czas na Życie Marzeń“, którego jestem autorem.
Zapraszam także na dedykowaną podstronę, na której możesz zapisać się na powiadomienia e-mail (Newsletter) o nowych odcinkach a także zasubskrybować Podcast na Spotify, Apple Podcasts czy Spreaker.

Możesz go posłuchać między innymi na moim kanale YouTube: